Wat leert mijn kind?

Paarse Vrijdag wil laten zien dat ieder kind erbij hoort. Scholen besteden aandacht aan verschillende gezinnen, seksuele oriëntatie, gender en het tegengaan van pesten. Dat zijn belangrijke onderwerpen. Geen kind mag worden uitgescholden, vernederd of buitengesloten.

Maar het materiaal gaat verder dan deze algemene boodschap. COC Nederland biedt scholen boeken, filmpjes, gedichten, werkbladen en gesprekken aan. Daarin komen ook bepaalde ideeën over sekse en genderidentiteit aan bod. Dat zijn niet alleen gedragsregels over respect. Het zijn ook inhoudelijke opvattingen over lichaam en identiteit.

Wat uw kind precies krijgt, verschilt per school en groep. Een school kan één verhaal voorlezen, maar ook meerdere lessen gebruiken. Sommige scholen beperken zich tot paarse kleding en een gesprek over pesten. Andere scholen gebruiken het hele educatiepakket en besteden het hele jaar aandacht aan de thema’s.

Daarom kunnen we niet zeggen dat ieder kind precies hetzelfde leert. We kunnen wel laten zien welk materiaal aan scholen wordt aangeboden en welke boodschappen daarin staan.

In het materiaal leren kinderen dat mensen verschillende gezinnen, interesses en manieren van leven hebben. Jongens en meisjes hoeven niet aan vaste verwachtingen te voldoen. Ook leren zij dat pesten en discriminatie niet aanvaardbaar zijn.

Daarnaast komt genderidentiteit aan bod. De handleiding beschrijft genderidentiteit als iets dat kan verschillen van het geslacht dat bij de geboorte is geregistreerd. Een persoonlijk verhaal over een kind dat als jongen werd geboren en zichzelf als meisje ziet, wordt gebruikt om leerkrachten en ouders over dit onderwerp te informeren.

Ook jongere kinderen kunnen met deze ideeën kennismaken. Een les voor groep 4 en 5 gebruikt een gedicht over een jonge stier die zegt zich vanbinnen meer koe te voelen. De leerkracht bespreekt vervolgens wat het betekent dat het dier zich vanbinnen anders voelt dan het eruitziet.

In lessen uit Astra op ontdekking staan genderidentiteit en genderexpressie als lesthema vermeld. Kinderen maken onder meer een figuur van zichzelf, denken na over hoe zij er later uit willen zien en vullen vriendenboekjes in. Daarna interviewen zij elkaar over overeenkomsten en verschillen.

Voor de onderbouw is er materiaal over intersekse en verschillen tussen lichamen. De handleiding stelt daarbij dat sekse het beste als een spectrum kan worden gezien en dat ieder mens ergens op dat spectrum staat.

Niet alles uit de handleiding wordt rechtstreeks aan kinderen voorgelezen. Een deel is bedoeld om het handelen van leerkrachten en schoolteams te sturen. Medewerkers worden bijvoorbeeld aangemoedigd om:

De handleiding zegt ook dat deelname vrijwillig moet zijn. Leerlingen en medewerkers mogen niet onder druk worden gezet om paars te dragen of hun niet-deelname uit te leggen. Dat is een belangrijk uitgangspunt. Ouders kunnen de school vragen hoe zij die vrijwilligheid in de praktijk bewaakt.

Het probleem is niet dat kinderen leren dat verschillende mensen en gezinnen bestaan. Ook lessen tegen pesten zijn geen probleem. Onze zorg begint waar respect voor een persoon wordt verbonden aan instemming met één uitleg van sekse en identiteit.

De aangeboden materialen maken niet altijd helder onderscheid tussen:

De uitspraak dat sekse voor iedereen een spectrum is, wordt bijvoorbeeld als feit gepresenteerd. Maar het bestaan van variaties in geslachtskenmerken bepaalt niet vanzelf welk wetenschappelijk model voor sekse het beste is.

Ook een persoonlijk verhaal kan waardevol zijn zonder dat het één verklaring voor ieder kind geeft. Kinderen die niet aan verwachtingen over jongens en meisjes voldoen, hoeven niet automatisch een andere genderidentiteit te hebben. Zij kunnen ook gewoon een jongen of meisje zijn met eigen kleding, gedrag en interesses.